Bảo đảm an toàn cho ngư dân và tàu cá trong mùa mưa bão

Quảng Bình có hàng nghìn hộ dân sống bằng nghề biển. Biển cả bao la nuôi sống và giúp ngư dân làm giàu nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và bất trắc khó lường, nhất là trong mùa mưa bão. Không năm nào không có tàu của ngư dân Quảng Bình bị hư hỏng, bị chìm trên biển làm thiệt hại lớn về người và tài sản.

Ngư dân huyện Quảng Trạch trục vớt tàu cá địa phương bị nạn trên vùng biển Quảng Bình năm 2013.

Thiệt hại lớn có phần do chủ quan

Giải thích lý do vì sao khi chạy vào bờ tránh, trú bão, tàu cá lại hay xảy ra hư hỏng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Ðức Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) Trương Công Hoạt cho biết: Thông thường khi di chuyển trên biển, tàu cá chạy với 60-70% công suất máy. Vừa chạy vừa nghỉ nên máy hoạt động ổn định. Nhưng khi có tin bão, áp thấp nhiệt đới (ATNÐ)... yêu cầu phải chạy nhanh, tức là máy chính của tàu phải mở hết công suất. Bên cạnh đó, ngư trường xa và hoạt động liên tục cho nên máy thường gặp sự cố hỏng hóc, hoặc gãy chân vịt, đôi khi tàu bị vỡ mối xăm... có nguy cơ bị chìm nếu không được cứu hộ kịp thời.

Mặt khác, nhiều ngư dân cho biết, trước khi có gió bão hoặc ATNÐ thường xuất hiện nhiều cá. Vì vậy, nhiều tàu còn cố đánh bắt thêm, nhưng khi biển động mạnh, tăng tốc vào bờ thì tàu dễ xảy ra sự cố. Trước đây, tại Quảng Bình có quan niệm rằng, khi ra khơi mang theo áo phao dễ gặp rủi ro. Nhờ sự tuyên truyền động viên, nhắc nhở của chính quyền, của bộ đội biên phòng nơi cửa biển, quan niệm này bị bãi bỏ. Tuy nhiên, vẫn còn ngư dân ra khơi không có áo phao, hoặc chỉ dùng những dụng cụ nổi đơn giản, chiếu lệ.

Hằng năm, tỉnh Quảng Bình bị ảnh hưởng trực tiếp của nhiều cơn bão và ATNÐ, trong đó, các hoạt động sản xuất của ngư dân và tàu thuyền trên biển chịu thiệt hại trực tiếp và nặng nề nhất. Năm 2012, tại Quảng Bình xảy ra 27 vụ tai nạn tàu cá, trong đó có bốn tàu bị mất tích, bị chìm không trục vớt được. Hậu quả là ba người chết và 20 người mất tích, thiệt hại về tài sản hơn 21 tỷ đồng. Năm 2013, số vụ tai nạn tàu cá tuy có giảm hơn nhưng vẫn để lại hậu quả lớn cho các gia đình ngư dân. Sáu tháng đầu năm 2014 cũng đã xảy ra gần 10 vụ liên quan đến tàu cá, trong đó có ba vụ tàu chìm, hư hỏng. Rất may, toàn bộ ngư dân được lực lượng chức năng trên biển cứu sống, hai tàu được lai dắt vào bờ, chiếc còn lại bị chìm xuống biển. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình Trần Ðình Du cho biết, công tác quản lý, hướng dẫn sản xuất trên biển của ngư dân hiện còn nhiều bất cập, chồng chéo lẫn nhau. Cụ thể, việc quản lý tàu cá xuất phát và cập bến do bộ đội biên phòng thực hiện, tức là tàu cá ra vào cửa lạch nào phải khai báo với trạm biên phòng cửa lạch đó. Hoạt động đăng kiểm, đăng ký tàu cá thì do Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản quản lý. Còn công tác kiểm tra, kiểm soát bảo đảm an toàn tàu cá lại do thanh tra thủy sản và bộ đội biên phòng chịu trách nhiệm.

Từ thực tế các vụ tai nạn tàu cá trên biển, có thể nhận thấy rằng, ý thức của một số chủ tàu và thuyền viên vẫn còn chủ quan, thậm chí lén lút ra khơi khi có ATNÐ. Khả năng tiếp cận và xử lý thông tin cảnh báo bão, ATNÐ của nhiều thuyền trưởng còn hạn chế, nên dẫn tới điều khiển tàu cá di chuyển phòng tránh bão thiếu hiệu quả, có khi còn bị rơi vào vùng xoáy nguy hiểm. Mặt khác, quy định xử phạt vi phạm hành chính về bảo đảm an toàn tàu cá còn nhẹ nên hiệu quả răn đe chưa cao.

Cần có biện pháp bảo đảm an toàn cho ngư dân và tàu cá

Tỉnh Quảng Bình có hơn 3.924 tàu cá, trong đó có gần 2.500 chiếc thường xuyên hoạt động ở vùng biển từ Vịnh Bắc Bộ đến quần đảo Hoàng Sa. Ngư trường rộng, thời tiết diễn biến phức tạp, nhất là trong mùa mưa bão nên việc bảo đảm an toàn cho tàu cá cần được quan tâm hàng đầu. Ngư dân Nguyễn Văn Phong- chủ tàu cá QB 91559 TS ở xã Bảo Ninh, TP Ðồng Hới cho biết, tổ đoàn kết khai thác hải sản trên biển là rất quan trọng, nhất là trong việc cứu hộ, cứu nạn; như trường hợp tàu của anh đã cứu thành công ngư dân Hồ Hậu (đi trên tàu cá QB 91256 T) bị rơi xuống biển vào tối 23-6-2014.

Chủ tịch UBND xã Bảo Ninh Nguyễn Ngọc Hiếu cho rằng, trong trường hợp sóng to gió lớn thì việc điều động các tàu biên phòng, kiểm ngư của địa phương ra cứu hộ là hết sức khó khăn, chỉ có tàu cá của ngư dân trên biển đến ứng cứu mới kịp thời, nhanh chóng hơn cả. Hai năm qua, tàu cá trong 47 tổ đoàn kết của xã Bảo Ninh đã kịp thời ứng cứu thành công hơn 10 vụ tàu cá bị nạn, giảm thiệt hại rất lớn cho ngư dân. Vì vậy, cần tiếp tục vận động, hướng dẫn ngư dân thành lập tổ đoàn kết, trước hết là bảo vệ an toàn cho chính mình khi có sự cố hoặc gặp rủi ro, thiên tai trên biển.

Hiện nay, tại Quảng Bình, Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản và Bộ chỉ huy bộ đội Biên phòng tỉnh đều có thiết bị liên lạc với tàu cá trong tỉnh thông qua máy liên lạc tầm xa và Icom. Song, không phải khi nào, số liệu của hai cơ quan này cũng trùng khớp với nhau, gây khó khăn trong công tác quản lý, chỉ đạo. Vì thế, trước mùa mưa bão năm nay, tỉnh Quảng Bình chỉ đạo bộ đội biên phòng, ngành nông nghiệp và chính quyền các địa phương ven biển phối hợp chặt chẽ với nhau trong việc thông tin báo bão, kêu gọi tàu thuyền vào tránh trú bão, quản lý tàu thuyền trong các khu neo đậu. Cơ quan chức năng kiên quyết không cấp đăng ký, đăng kiểm, giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá và giấy khai thác thủy sản đối với các tàu thuyền không bảo đảm an toàn, không trang bị đầy đủ các trang thiết bị thông tin liên lạc, cứu sinh theo quy định.

Ðồng thời với việc nâng cấp trạm bờ để kết nối thông suốt với tàu cá trên biển, chuyển tải kịp thời thông tin cứu nạn đến Ủy ban Tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn quốc gia, tỉnh Quảng Bình đầu tư sửa chữa các tàu công suất lớn chuẩn bị cho nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn. Trung tá Trần Ðình Cường, Hải đội trưởng Hải đội II, Bộ đội Biên phòng Quảng Bình - đơn vị chủ công trong công tác cứu nạn trên biển của tỉnh cho biết: Hải đội đã chuẩn bị đủ nhiên liệu cho các tàu và cơ động, sẵn sàng ra khơi ứng cứu khi có lệnh. Ngoài ra, công tác bố trí, sắp xếp hợp lý, khoa học tàu thuyền neo đậu tại các cảng cá, khu neo đậu được các lực lượng chức năng chú trọng để tránh xảy ra thiệt hại cho ngư dân ngay trong khu vực tránh trú bão.

BÀI VÀ ẢNH: HƯƠNG GIANG